فصل دوم مسافرت به فرانسه ( پاريس ) در آن‌وقت از عمرم تقريبا چهارده سال مىگذشت . هنوز هفته به آخر نرسيده بود كه در معيت مرحوم ميرزا صادق خان نايب اول سفارت ايران در فرانسه از تهران خارج گشته در قزوين به ساير متعلمين ملحق گشتيم . همه‌جا منزل به منزل از تبريز به ارض روم و طرابوزان حركت مىكرديم مرحوم عبد الرسول خان كه از نواب زادگان اصفهان و جنبهء امرائيت داشت رئيس متعلمين و مرحوم على آقاى دنبلى به سمت آجودانى از طرف وزيرمختار مأمور گشتند و به محض ورود به پاريس مسيو شدسكو « 1 » ( مسيو شدسكو نام لهستانى كه سابق در تهران مترجم سفارت روس بود و فارسى را خوب حرف مىزد و بعد تبعهء فرانسه گشته در مدرسهء ملى موسوم به كلژدو فرانس « 2 » معلم زبان اسلاو « 3 » بود بعد به رياست مدرسهء ايرانى و مباشرت آنها منتخب گشت ) معرفى و معزى اليه ما را به مدارس ابتدائى در شهرهاى فرانسه تقسيم نمود . از جمله ده دوازده نفر از شاگردان را در بندر ديپ « 4 » در شمال فرانسه به مدرسه سپرد كه از جمله يكى هم اين بنده بود . قريب دو سال در اين مدرسه بوديم و همشاگرديهاى بنده بدينقرار بودند : ميرزا زين العابدين خان غفارى شريف الدوله ، ميرزا نظام مهندس الممالك غفارى ، ميرزا جهان برادر مرحوم بصير الملك ، ميرزا عيسى خان گروسى ، ميرزا اسمعيل برادر ميرزا ابراهيم خان نائب الوزراه عموى ميرزا حسن خان مدحت السلطنه ، عباسقلى خان اعتماد نظام ، آقا خان خوئى ابريشم‌ساز

--> ( 1 ) - Mr . A . Chodzko ( معمولا اين اسم را « خود دزكو » مىگويند او يكى از مستشرقين معروف زمان خود بود ( ا . ا . ) ( 2 ) - Colege de France ( 3 ) - Slave ( 4 ) - Diepe ( مرحوم ميرزا نظام - غفارى ) مهندس الممالك ( مرحوم ميرزا زين العابدين خان غفارى ) شريف الدوله مرحوم ميرزا على اكبر خان ( مزين الدوله ) مزينى نقاشباشى مرحوم ميرزا لطفعلى خان رياحى ( آقا خان خوئى ابريشم‌ساز )